Virtuele of fysieke overheid?

Binnenhof digitaalDe overheid wordt steeds virtueler. Digitale loketten, digitale dossiers, electronische belastingformulieren, informatievoorziening via internet en de burger aan de Digid geketend. De regering op het Binnenhof wordt steeds meer Overheid.nl.
De overheid heeft het er wel moeilijk mee. Campagnes om op de risico's te wijzen van de vele uren die kinderen achter de pc doorbrengen leken niet te helpen. Terwijl ouders opgeroepen werden hun kids achter de pc vandaan te slaan, stonden diezelfde kids ineens massaal op straat. De overheid reageerde door ze met behulp van de politieknuppel weer terug te slaan. De 2e Kamer re(a)geert mee, want die is bang dat die kids de virtuele games verwarren met de fysieke werkelijkheid.
De ict is bij de overheid zelf helemaal niet goed op orde. Geldverslindende projecten, die bovendien niet eens foutloos verliepen. Met als resultaat alweer een onderzoekscommissie. Als de burger steeds meer met een digitale overheid te maken krijgt, mag je wel verwachten dat men haar eigen ict op orde heeft. Er zijn nu zo'n 37 grote projecten in ontwikkeling, waarvan een aantal erg moeizaam verlopen. Ze lijken de verwachtingen niet waar te maken. Problemen bij digtiale rechtbankdossiers, bij een digitale personeelsadministratie en foutjes bij de belastingdienst bijvoorbeeld. En dan hebben we het nog niet eens over het oneigenlijk gebruik van ict-mogelijkheden door rijksambtenaren. Het is nogal een rommeltje en er is zelfs een Nationaal Urgentie Programma in het leven geroepen om de digtiale overheid op orde te krijgen.
Mag je van een overheid verwachten dat ze digtiaal voorop lopen op burgers en berdrijfsleven? Ja, zou je zeggen, dat hoort bij regeren. Regeren is vooruitzien en vooruitlopen. Nee, zou je zeggen, want dat gaat een smak geld kosten en er zijn wel andere prioriteiten.
In ieder geval: de overheid wordt, met valllen en opstaan, steeds virtueler. Eens in de vier jaar komt ze 100 dagen lang bij u op de koffie en daarna verdwijnt ze achter uw pc-scherm. Als de overheid zich verder digitaliseert komt misschien ooit de tijd dat zelfs een persoonlijk gesprek niet meer fysiek plaatsvindt, maar via internet.
Daarom vandaag de vraag: waarmee heeft u het liefst te maken, een virtuele of een fysieke overheid?

Geef een reactie

Kleine gemeenten

Calimero

Je zou het zo over het hoofd zien, maar dinsdag was de Grote Dag van de Kleine Gemeenten. Dat die nog bestaan! Vorig jaar oktober dreigde de toenmalige binnenlandse zakenminister Remkes dat alle kleintjes maar moesten fuseren. Doen ze het zelf niet dan zou het Rijk ze wel dwingen. Remkes vond dat alle gemeenten onder de 20.000 inwoners samen moesten gaan. Dat zijn er nu nog zo'n 188 van de 443 gemeenten die ons land telt.

Dit jaar kwamen de gemeenten in opstand tegen een uitspraak van de voorzitter Pans, van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten, die vond dat alles wat kleiner dan 60.000 inwoners was, maar moest fuseren. Honderd tot maximaal tweehonderd gemeenten is meer dan genoeg. Hij werd teruggefloten door de meeste dorpen en stadjes. De VNG behoort daar geen uitspraken over te doen. Ja zeg, de VNG is tenslotte ook een soort vakbond voor de gemeenten en die zou dan een deel van haar eigen leden willen opheffen? Dat zou het begin van het einde zijn: de kleinste provincies kunnen dan ook wel samengaan en uiteindelijk kan Nederland maar het beste fuseren met de rest van kleine europese landen.

Nu hebben ze dan hun Grote Dag gevierd. Wie klein is moet groot doen, moet men gedacht hebben. Tenslotte hebben sommige kleine lieden met grote woorden heel wat bereikt. Om aan te tonen dat ook een kleine gemeente tot grote prestaties in staat is, werd er de prijs voor de meest innovatieve gemeente uitgereikt. De winnaar was Aa en Hunze (Drenthe, 25.580 inwoners). Althans wat de professionle jury betreft. Die was erg gecharmeerd van de vier virtuele loketten die inwoners met één druk op de knop in verbinding moet stellen met gemeente, bank of consultatiebureau. Speciaal itc-buro ingehuurd om de loketten op proef open te stellen. Krijgen we nou? Voor zoiets is de Digid toch bedoeld? Die staat nog in de kinderschoenen, maar omdat nou het meest innovatief te noemen?

Nee, dan het publiek, Die wist het op de Grote Dag wel beter: zij gaven de prijs aan de gemeente Heumen (Gelderland, 16.655 inwoners). Het publiek was ondersteboven van de digitale zaakdossiers, een project bedoeld voor medewerkers, bestuurders en in een later stadium ook externe klanten die via outlookachtige omgeving snel gewenste informatie kunnen vinden en de voortgang van een zaak kunnen volgen. Ik meen me te herinneren dat ook dat met de Digid mogelijk moet worden en op een aantal overheidsites al mogelijk is. Maar ja, hoe kan het Publiek dat nou weten.

Misschien wisten de internetstemmers het beter. Op de website van Gemeentenu.nl kon men op de genomineerden klikken en daar kwam Onderbanken (Limburg, 8287 inwoners) als winnaar naar voren wegens de verbetering van de gemeentelijke website. Schijnt erg gebruiksvriendelijk te zijn. Maar laten we eerlijk zijn, kun je daarmee een kleine gemeente opstuwen in de vaart der volkeren?

De enige kleine gemeente die werkelijk groot dacht, viel niet in de prijzen. Het Limburgse Sevenum (7647 inwoners) heeft een totaalconcept bedacht voor het toekomstproof maken van een kleine gemeente. Onder de prikkelende leuze 'Sevenum aan zee?' heeft men een visie ontwikkeld die Sevenum aan zet moet houden. Met creativiteit en slimheid wil de gemeente een kwalitatieve verbetering van haar organisatie doorvoeren die zijn weerga niet kent.

Kijk, zo mag ik het horen. Wie niet groot is, moet slim zijn. Maar met de opvatting dat Sevenum haar gemeentegrenzen tot aan de kust denkt uit te breiden, slaan ze de plank mis. De kwaliteit zit hem nou juist in die kleinheid. Een grote stad heeft zo zijn charme, maar laten we eerlijk zijn: wat een pestpokke herrie, wat een vuile lucht, wat een denderende drukte, wat een asfalt en beton. Veilig op straat spelen is er voor kinderen niet bij en als je al het geluk hebt een tuintje te bezitten, dan kan buurman van 1 hoog zo in je koffiekopje kijken. Het is niet voor niks dat het meeste geld voor probleemwijken naar gemeenten gaan die aardig wat meer dan 20.000 inwoners hebben.

Je moet er wel van houden, maar het is toch veel leuker dat als je deur uitgaat ook meteen buiten bent? Dat je niet meteen in een hondedrol trapt of moet uitwijken voor een aanstormend scootertje? Tuurlijk, in veel kleine gemeenten kan er best wat 'groter' worden gedacht. Er heerst her en der de nodige benepenheid. Maar dat verdwijnt wel met internet en digitale tv. Hou het klein en fijn, zou ik zeggen.

Ik denk echter dat de kleintjes die kans niet krijgen. Als straks de gehele Randstad één gemeente is geworden zal die nieuwe hoofdstad de rest van het land haar regels opleggen. En als men in de Randstad vindt dat er minder burgemeesters en gemeenteambtenaren moeten zijn, om geld uit te sparen voor hun eigen megalomanie, dan worden ze alsnog tot fusies gedwongen. Om vervolgens ook nog een smak lelijke bedrijventerreinen opgedrongen te krijgen, omdat de Randstad zelf al uit haar voegen barst. Om van het nodige asfalt maar te zwijgen, waarover de randstedeling snel door het land wil crossen.

Het meest treurige is natuurlijk dat mijn pittoreske binnenlandse vakantiebestemming dreigt te verdwijnen. Waar kan ik, als randstedeling, dan nog mijn rust vinden?

Geef een reactie

Nieuw dienstnummer

BurgerservicenummerDe overheid heeft maandag jl. definitief een einde gemaakt aan de afzonderlijke identificatienummers voor elk filiaal van de overheid. Alles teruggebracht tot het BSN, het burgerservicenummer. De overgang ging soepeltjes. Geen formulieren invullen, nergens een handtekening onderzetten. De overheid heeft ieders sofinummer automatisch omgezet in dat burgerservicenummer.
Sinds afgelopen maandag krijgt elke nieuwe burger zo'n nummer. De eerste pasgeborenen zijn er al van voorzien. De overheid is er blijkbaar helemaal klaar voor.

Helemaal? Dat valt tegen. Het is nog tot daar aan toe dat niet elk onderdeeltje van de overheid goed overweg kan met het BSN. Kwalijker is dat de burger nog lang niet alle informatie over het BSN kan opvragen. Wie nu de website van het BSN bezoekt krijgt te lezen dat de westek in opbouw is en en op korte termijn pas volledig zal ziujn. Welke termijn en hoe volledig moeten we dus afwachten. Wie nu nieuwsgierig is naar de laatste nieuwjes over het BSN en bijvoorbeeld klikt op de optie 'Bij wie kan ik terecht als er iets niet klop met mijn burgerservicenummer', krijgt een foutmelding te zien. Zo ook bij 'Hoe weet ik welke persoonsgebonden gegevens aan mijn burgerservicenummer gekoppeld zijn?' en 'Neemt de kans op identiteitsfraude toe?'

Als je op de homepage de rubriek 'Veelgestelde vragen' aanklikt, krijg je wel antwoord, maar in zeer algemene termen. Het is dus nog niet zo eenvoudig er achter te komen welke organistaties jouw BSN gebruiken of hoe je een fout met het nummer hersteld kan krijgen.

Tot twee jaar terug waren dat een aantal van de kritiekpunten die nog opgeslost dienden te worden. Nergens is nu te vinden of de kritsiche bottlenecks zijn verholpen. Of het BSN dus net zo makkelijk bruikbaar is als dat ander overheidsnummer, de Digid, zal de ervaring leren. In april dit jaar gaf de overheid toe dat het mogelijk was dat je buurman je digitale identiteit voor zijn eigen doeleinden kon gebruiken.
En de informatievoorziening aan de burger is dus in opbouw. Nou ja, regeren is vooruitzien. De overheid is er dus al lang klaar mee. De burger moet nog even wachten.

Geef een reactie

Scholierenbeweging

ScholierenprotestenDe scholieren hebben het druk. Even uitrusten om hun massale maatschappelijke stages te evalueren is er niet bij, want de voorbereidingen voor een landelijke actie van aanstaande vrijdag is, zoals u op de foto hier links ziet, in volle gang.
Er moeten strategieën besproken worden hoe je een eitje naar het parlement kan gooien zonder, voor het oog van de NOS-camera, als de eerste de beste Pietje Bell in de kraag gevat te worden door een robuuste motoragent. En er moeten de diverse workshops mediatraining gevolgd worden, want de boodschap wordt nogal eens verkeerd begrepen door 'het volk'. Waarom wordt er zo schamper gedaan over de eis de dagelijkse 5,2 uur verplichte aanwezigheid op school zinvol in te vullen?
Wellicht heeft dat drie oorzaken:
1. Nederland kent amper een serieus te nemen scholierenbeweging kent.
2. De eis wordt als te weinig maatschappelijk relevant ervaren door het publiek.
3. De eis wordt negatief geformuleerd. De scholieren roepen wat er niet moet, zonder met te brullen hoe de uren dan wel ingevuld moeten worden.

De meeste scholierenacties onstonden hier in het kielzog van van opstandige studenten en/of leraren. Na de studentenbezetting van het Maagdenhuis in Amsterdam, trok er in de 70-er jaren ook een golf van eisen tot democratisering van het middelbaar onderwijs door het land. Ook toen vond menig burger dat een scholier niet zo'n grote mond diende op te zetten, maar er was wel wat meer sympathie dan nu. De roep om meer democratisering klonk immers niet alleen in de college- en schoolbanken, maar ook in bedrijven en organisaties. Bovendien konden provo-achtige, ludieke acties wel op een glimlach onder de toeschouwers rekenen.
Na de Maagdenhuisbezetting werd neerlands eerste scholierenvakbond opgericht. Vele acties leken een stuk relevante dan de acties van nu: de demonstraties die volgden op de schorsing van een leerling die voor een sneeuwbui in het overblijflokaal wilde schuilen werd beantwoord met demonstraties (Roland Holstcollege, Hilversum 1969) en als een schoolkrantje werd verboden hadden vele begrip voor de bezetting van het Gemeentelijk Atheneum in Utrecht (1970). Dat scholieren gingen staken om de bezetting van de Pedagogische Akademie in nbeverwijk (1969) te ondersteunen, werd minder goed begrepen. Maar de maastchappelijke relevantie was er wel: de democratisering.
Daarna werd het jaren doodstil op het scholierenfront. In 1984 werd het LAKS opgericht, die eerst vooral als een een soort ombudsman fungeerde. Had je een klacht over een examen of over een leraar, dan kon je dat bij het LAKS melden.
Pas in 1999 gingen scholieren weer massaal naar buiten om te protesteren tegen de werkdruk die het studiehuis met zich mee zou brengen. Het protest werd minzaam aangehoord door staatsecretaris voor onderwijs Karin Adelmund, maar de verzamelde handtekeningen gingen de prullenbak in. Er veranderde niets. Werkdruk alleen is geen argument om de samenleving en de politiek achter je te krijgen.
In oktober 2004 had een scholierenactie wel succes. In Franeker bezetten leerlingen het stadhuis. De reden: de gemeente kreeg jaarlijks 1,6 miljoen euro om aan schoolgebouwen te besteden en toch waren veel leslokalen er slecht aan toe. De gemeente had besloten het geld ietsjes anders te verdelen. Na een aantal acties van docenten en scholieren werd er serieus werk van gemaakt dat te verbeteren. (Bron: VPRO's Voor de klas)
Nu is het dan 2007 en worden er eieren verzameld om de leuze 'minder uren. minder uren' kracht bij te zetten.

Scholieren elders in de wereld zijn, in hierboven geschetste periode, wel om veel dringender en veelomvattender zaken de straat opgegaan.
In oktober 1998 werd er in Parijs een stuk heftiger geknokt met de politie om een totale verbetering van het gehele onderwijs af te dwingen. Mens was de overvolle klassen, lerarenrekorten, verouderd lesmateriaal en verpauperde schoolgebouwen meer dan zat. De jongeren uit de zogenaamde banlieus voegden zich bij de scholieren en eisten verbetering van hun omstandigheden.
In januari 2005 gingen de klassen weer massaal uit, nu tegen het plan van Nationale Opvoeding (minister Fillon). Wat later voegde zich de arbeidersbeweging aan hun zijde en ging het ook om diverse bezuinigingen en het schrappen van banen.
In 2006 opnieuw onrust: Studenten protesteerden tegen een nieuwe arbeidswet van premier de Villepin. Scholieren volgden meteen om het versoepelde ontslagrecht voor jongeren ongedaan te krijgen.
In datzelfde jaar lieten Chileense scholieren en studenten van zich horen. Hier ging het vooral om verbetering van de financiering van het onderwijs. De heftige acties waren in zoverre succesvol dat nu extra geld wordt vrijgemaakt voor een gratis openbaar vervoerregeling voor scholieren, de toelatingsexamens gratis te maken en de financiering niet meer aan lokale overheden over te laten maar centraal te sturen.

Kijk, waar waren onze scholieren toen de versoepeling van het ontslagrecht ter sprake kwam? Gaan ze de straat op als Rouvoet zijn eigen plan van Nationale Opvoeding lanceert en hun gezinnen onder curatele wil stellen? Hoor je ze over het onderwijsbudget? Gaan ze massaal aan de deur van de parlementaire onderzoekscommissie staan om hun visie over de onderwijsvernieuwingen duidelijk te maken?
Helaas niet. Als ze alleen die uren-eis naar voren brengen, hoeven ze niet te rekenen op steun uit andere delen van de samenleving. Geen studenten, arbeiders en docenten aan hun zijde.
Wat overigens niet betekent dat staatssecretaris Bijsterveldt de scholieren met zure verwijten de klaslokalen terug in moet drijven. Laat zij er eerst eens voor zorgen dat er een zeer deskundige docent tijdens de maatschappijleerlessen uitlegt hoe je een goede, breed gedragen actie op touw zet.

Geef een reactie

Code privé

MailcontroleTerwijl talloze gedragscodes het privégebruik van de pc op het werk moeten indammen, komt de Nationale Ombudsman met een opmerkelijke uitspraak: De baas mag in je mailbox loeren, maar als het onderwerp niks met het werk te maken heeft, moet-ie met zijn fikken van de e-mail afblijven.
Een werkneemster van de Arbeidsinpsectie kwam erachter dat haar baas haar mail had gecheckt toen zij ziek thuis zat. De baas las natuurlijk alle mail en trof ook een paar fraaie en zeer vernederende omschrijvingen van zichzelf tegen. Die post had de baas niet mogen openen, volgens de Ombudsman, want dit is privémail.
Nu lijken mij schelkannonades op de baas wel degelijk werkgerelateerd en je mag niet alleen van de baas maar ook van de werknemers de nodige transparantie verwachten. Dat eisen de gedragscodes ook. Dus waarom geen transparant, voor elke collega en leidinggevende, mailverkeer?
Maar goed, mocht de uitspraak van de Ombudsman jurisprudentie worden, dan is voortaan één code genoeg om hem/haar uit bepaalde mailtjes te houden: tik in het onderwerpveld eerst het woordje privé in.
Je kan die code verfijnen door bijvoorbeeld “privé boos” in te tikken. Je baas brandt dan van nieuwsgierigheid waar jij dan zo boos over bent, maar lezen mag-ie het niet. Niks aan de hand, want iemand kan over van alles en nog wat boos zijn.
En boos is ook zo vervelend woord. Je wil niet als de eeuwige zeurpiet bekend raken op je werk. Tik dan eens iets neitraslers in, bijvoorbeeld “privé baas” in.
Nu is de baas helemaal niet meer te houden. Maar jij kan wel met een klacht naar de Ombudsman.

Geef een reactie

Onderwijsdelta inpolderen

ScholierenprotestTerwijl in Middelburg, Raamsdonkveer, Eindhoven, Assen en Purmerend scholieren zijn gearresteerd wegens een bijzondere vorm van ontduiking van de leerplicht, werden in Amsterdam soortgelijke raddraaiers ongemoeid gelaten. Dat doet de politie in de hoofstad wel vaker.
Tegelijkertijd bereidden de oudere studerende broertjes en zusjes van de baldadige jeugd zich voor op het weekend. Met € 25,- minder moeten ze nu diep nadenken of ze zich kunnen volgooien met Grolsch of dat ze beter Heineken kunnen overinnemen. Geen tijd dus om te hoop te lopen tegen Plasterk's plannen. Laat staan dat ze tijd hebben om eens te luisteren naar Frits van Oostrom (voorzitter KNAW, medebedenker van de geschiedeniscanon).

Hij sprak deze week op het Nationaal onderwijscongres, een evenement dat al weer 11 jaar pogingen doet een ieder bij elkaar te brengen, die het beste voor heeft met ons onderwijs. Zo ook Frits van Oostrom.
In zijn toespraak pleit hij voor inpoldering van de onderwijs-moerasdelta. Het huidige onderwijs dwingt leerlingen en studenten al vroeg een keuze te maken waar moeilijk aan te ontsnappen valt. Zit je in een bepaald kavel van het moeras dan is verhuizen naar een ander deel erg lastig, zo stelt hij. Alleen de student die het niet rooit kan er wel uit. Maar iemand die tijdens de studie ontdekt dat zijn/haar talenten beter op een ander kavel ontwikkeld kunnen worden loopt tegen al van belemmeringen op.

Daar heeft hij wel een punt. De prestatiebeurs en de verkorting van de studieduur zijn zulke belemmeringen. Wie wel wil switchen zal een stuk duurder uit zijn en hoe slecht studenten misschien ook kunnen rekenen, het is niet zo moeilijk te calculeren wat het je aan aflossing van leningen gaat kosten als je door verandering van keuzes wat langer studeert. En de ambitieuze student die liever met een wat grotere bagage de maatschappij in wil en meerdere studies wenst in te nemen, zal er wellicht ook voor passen.

Dat vindt van Oostrom geen goede zaak. Liever breder opgezette leerwegen, met soepeler verbindingen. Eigenlijk pleit hij dus voor de idealen die ten grondslag lagen aan de door Jos van Kemenade bepleitte middenschool. Dat ideaal is er nooit van gekomen en zal ook in de huidige tijdgeest op weinig enthousiasme kunnen rekenen. Van Oostrom weet toch ook wel dat er nu juist om meer specifiek opgeleid talent gevraagd wordt door het bedrijfsleven? Daar is een behoorlijk tekort aan dus niemand zit wachten op bouwkundig ingenieurs met literaire gaven, filosofisch inzicht en een breed historisch besef.
Geen Leonardo da Vinci's, maar timmerlieden die de spijker nou eens op de kop kunnen raken.

Aan het einde van zijn toespraak deelt Frits van Oostrom nog een oorvijg uit aan Plasterk. Citaatje: “Er is iets grondig mis met de prioriteitsbeleving in dit land – en we zijn er allemaal bij”.
Juist. Plasterk's oplossing, afgedwongen door zijn collega Bos, om zijn financiële dilemma's op te lossen binnen zijn eigen begroting, is kenmerkend voor de keuzes die hier gemaakt worden in welke innovaties werkelijk moet worden geïnvesteerd. De Noordzee inpolderen en een tulp voor de kust bouwen wordt belangrijker geacht dan de onderwijsdelta aanpakken en investeren in wat de bloem der natie hoort te zijn: de schoolgaande en studerende jeugd.

Frits van Oostrom bedoeld het allemaal goed. Maar hij roeit tegen de stroom in. En daarmee nomineert hij zichzelf als 10e kandidaat voor onze Donkey Shocking Award.

De nominaties tot nu toe kun je hier vinden in de linkerkolom. Klik de rubriek Donkey Shocking Award aan en bekijk ook de nadere kandidaten eens.

Geef een reactie

Privé onderwijs.

PrivelesPlasterk mag dan een blij man zijn en beter kunnen rekenen dan de gemiddelde zesjes-student, maar wat een kans heeft hij gemist! Nou verbleekt een briljante wetenschapper natuurijk al gauw in een omgeving waar genialiteit niet de grootste kwaliteit is, dus eigenlijk valt hem niks kwalijk te nemen.
Kijk, het is mooi dat de lerarensalarissen omhoog kunnen dankzij de eigen bijdrage van € 25- per student. Als daar een student de straat voor opgaat, zal heel nederland de schouders ophalen, want € 25,- is met een krantenwijkje zo bij elkaar verdiend. Maar het is wel weer zo'n typische korte-termijn-visieloze maatregel. Dat is wel de grootste kwaliteit van Plasterk's omgeving. Had het dan anders gekund?
Tuurlijk! Dat hele gedoe over de financiering van het onderwijs los je in één klap op door het helegaar te privatiseren: privé onderwijs!
Doe het zoals het met de zorgverzekering ook is gegaan : stel het voor iedereen verplicht, maar laat het grootste deel wel door de deelnemers zelf betalen. De allerarmsten in dit land mogen een onderwijstoeslag aanvragen. De voordelen?
De overheid hoeft geen halfslachtige noodgrepen toe te passen om geld op te brengen, de schaalvergroting in het onderwijs wordt teruggebracht, iedere leerling/student krijgt persoonlijke aandacht en de kwaliteit stijgt met sprongen. Al jaren staat het privé onderwijs hoger aangeschreven dan al die leerfabrieken waar zowel de leraren en de leerlingen elke dag voor hun leven moeten vrezen. Da's dan ook mooi opgelost.
Wat een slap geblunder. Privatisering overal doorvoeren, maar het lef niet hebben dat ook voor de volle 100% op het onderwijs toe te passen. Bang voor maatschappelijke onrust? Kom nou. Als je ziet wat er vier Balkenende's lang geaccepteerd is, hoeft het Binnenhof nergens meer voor te vrezen.
Bovendien, de laatste relletjes tegen verhoging van college- en lesgelden dateren alweer van een jaar of 20 geleden en die hebben ook niet geholpen het onderwijs te redden van de desastreuze maatregelen die toenmalig minister van onderwijs Deetman doorvoerde (zie het artikel hieronder van 21 november). Ook die ellende is uiteindelijk geslikt. Dus het lijkt me dat dit kabinet niets in de weg staat om het privé onderwijs de revolutionairste onderwijsvernieuwing van deze eeuw te maken. Mag een onderzoekscommissie over 30 jaar uitzoeken of het wel door de beugel kon.

Geef een reactie

Onderwijsvernieuwingen??

KlaslokaalDe parlementaire onderzoekscommissie Onderwijsvernieuwingen gaat deze week aan de schoolslag. De 2e Kamer wil nou wel eens weten waarom er nog zoveel kritiek op het onderwijs is, ook al is dat vele malen vernieuwd.
Oud-onderwijsministers, leraren, leerlingen, ouders worden uitgenodigd hun kijk op neerlands educatieve geschiedenis te geven. Nu ben ik niet uitgenodigd. Terwijl ik toch ex-scholier, afgestudeerd Pabo-student, op mijn 30ste nog een tweede kans pakte en een HBO-diploma scoorde, leraar ROC en vbmo/mavo/havo ben geweest en nu op mijn werk praktijkbegeleider ben van mbo- en hbo stagiaires.
Maar goed, op dit weblog ga ik wel vaker onuitgenodigd op allerlei zaken in, dus laat ik de onderzoekscommissie even vertellen dat de term onderwijsvernieuwingen geheel misplaatst is.
Veranderingen, ja, die zijn er volop geweest. Na de Tweede Wereldoorlog begon men hier aan de wederopbouw. Reden voor de sociaal-democratische onderwijsminister Gerard van der Leeuw ook wat onderwijsvernieuwingen op gebied van onderwijs en cultuur in te voeren. Meer dan een eerste aanzet was het niet, omdat het eerste na-oorlogse kabinet (Schermerhorn/Drees) van 1945 tot 1946 een soort overgangskabinet was om de democratie weer op gang te brengen. In het eerste 'echte' kabinet (1946-1948) maakte KVP-onderwijsminister Jos Gielen meteen korte metten met de vernieuwingsdrang.
Ruim 25 jaar later herhaalt de geschiedenis zich. Jos van Kemenade (PvdA-onderwijsminister) komt met de Contourennota. In de geest van het kabinet den Uyl, dat spreiding van kennis, macht en inkomen beoogt, levert van Kemenade hiermee een discussiestuk dat tot een visie op onderwijs moet leiden waar men zeker zo'n 25 jaar mee vooruit kan. De middenschool, de 'moeder'-mavo (volwasseneneducatie en tweede kans onderwijs) en de partiële leerplicht zijn producten van deze Contourennota. Het zou de gemiste kans in de nederlandse onderwijsgeschiedenis worden.
Overigens was het basisonderwijs en de middenschool niet uitsluitend een sociaal-democratisch stokpaardje. KVP-onderwijsminister Theo Rutten maakte in het kabinet Drees/van Schaik (1948-1951) al een Onderwijsnota, waarin hij een meer integrale aanpak van het voortgezet onderwijs voorstelde. Zijn partijgenoot en collega Jo Cals rondde dat in 1963 af met de Mammoetwet. De Mulo, MMS en HBS maakten plaats voor mavo, havo en vwo. Doorstroming van het ene naar het andere onderwijs moest zo een stuk makkelijker worden. Wie voor een dubbeltje geboren was, moest de kans krijgen genoeg leerstof tot zich te nemen om een kwartje te worden.
Maar goed, na het idealisme van van Kemenade was het drie kabinetten lang (van Agt III, Lubbers I en II) de beurt aan CDA-er Wim Deetman. En dat hebben we geweten. Hij verhoogde de collegegelden en verkorte de studieduur. Ook HBO-ers moesten collegegeld gaan betalen (Harmonisatiewet, 1988). Zomaar studeren waar je zin in had was voorbij. De arbeidsmarkt werd als criterium ingevoerd om te bepalen hoeveel studenten er bij een bepaalde studierichting ingeschreven diende te worden (Machtigingswet).
En ook al was de leerplicht inmiddels uitgebreid tot de 18-jarige leeftijd, met een lesgeldwetje verplichtte Deetman de ouders die uitbreiding wel zelf te betalen (Les- en cursugeldwet, 1987). Onderaan langer naar school, bovenaan korter studeren en allemaal zwaar dokken.
In 1982 had Deetman al aardig wat geld verdiend door invoering van de HOS (Harmonisatiewet Onderwijs Salarisstructuur). Die salarisstrucuur was aan vernieuwing toe. Het oude systeem van loon naar aktebezit en leeftijd werd vervangen door loon naar ervaring en functie. In de praktijk betekende het dat de meeste lerarensalarissen zo'n 18% lager gingen uitvallen.
Ondanks dat Deetman's onderwijskassa rinkelde, meende hij in 1983 nog een korting van 1,85% op de onderwijssalarissen te moeten doorvoeren. Begrijpt u nou waarom het lerarenvak ineens een stuk minder populair werd? En je kunt ook nagaan dat van werkelijke vernieuwingen of verbeteringen geen sprake is dankzij de bezuinigingen die Deetman ook nog eens toepaste (in 1983 bijvoorbeeld bijna 1,2 miljard gulden).
Sindsdien is het nooit meer helemaal goed gekomen met het onderwijs. Natuurlijk, dat heeft Deetman niet alleen op zijn geweten. Maar een aantal van zijn maatregelen kunnen maar moeizaam worden teruggedraaid. Hoewel er vanaf de 90-er jaren weer in positieve zin gesleuteld wordt aan de onderwijssalarissen, het stelt nog steeds niet veel voor.
Na een geschiedenis van 4 PvdA-ers, 3 VVD-ers en 9 confessionele onderwijsministers zijn we eigenlijk niet veel verder dan de plannen van vlak na 1945. Het onderwijs is meer integraal geworden: van mul-mavo/lts naar vmbo, van Mammoetonderwijs naar middenschool naar studiehuis. De leerplicht is behoorlijk opgerekt, maar de de kosten zijn vooral afgwenteld op de deelnemers. En de salarissen van de mensen die elke verandering moeten waarmaken? Die gaan omhoog als ze maar betaald worden door het 1e kansonderwijs te beperken voor de minst draagkrachtigen, want die verhoging moet uit de afschaffing van de basisbeurs komen.
Dat obscene idee komt dan van de huidige PvdA-onderwijsminister. De goeie man wil heus wel, maar wordt dwars gezeten door een partijgenoot die op Financiën zit.
Stel dat de parlementaire onderzoekscommissie werkelijk de vinger op de zere plekken weet te leggen en met een paar fraaie aanbevelingen komt waar Plasterk serieus mee aan de nieuwe schoolslag wil, dan valt te vrezen dat opnieuw het confessionele deel der regering op de rem gaat staan. Dat deel beoogt een soort onderwijs dat Proloog (maatschappijkritische theatergroep in de 70-er jaren) bezong: “De school is een wereld waar rust heerst en orde, in regelmaat rijpt er het pril intellect. Slechts klinkt er de heldere stem van de meester, als aan 't jonge volkje wordt uitgelegd…”
Het was bedoeld om het strenge, klassikale onderwijs aan de kaak te stellen. Vanuit een idealisme dat beter onderwijs voor iedereen haalbaar en betaalbaar zou worden.
Tja, dat was een links ideaal en weer heeft links verloren. Het klassikale is er wel van af maar de problemen zijn er niet minder om. De school moet vooral weer een wereld worden waar rust eerst en orde. Dat is de belangrijkste drijfveer tot het parlemenaire onderzoek, Ik denk dat de commissie voorbij zal gaan aan die paar gemiste kansen in onze onderwijsgeschiedenis. Kansen die vooral niet konden bloeien omdat vooral confessionele onderwijsministers die weer afzwakten.

Geef een reactie

Ouder worden is rijker worden

AOW DreesWillem Drees is nu wel lang genoeg dood om ook de AOW bij te zetten in zijn graf. De goeie man zou nu met lede ogen moeten toezien hoe die AOW van al zijn franje wordt ontdaan. De uitvinding van de AOW gold in zijn tijd als een knap staaltje 'regeren is vooruitzien', maar zelfs Drees had de oldies-boom niet kunnen voorspellen. Hij had nooit gedacht dat het zo grijs zou worden dat die generatie een leuke bron van inkomsten wordt. Het CBS beweert dat iemand die 65 wordt een koopkrachtstijging van 2,5 procent kado krijgt. De laagste inkomens mogen zelfs op 5 procent koopkrachtstijging rekenen.
Het CBS begint hiermee meer op het Centraal Buro Staatspropaganda te lijken en het land op te warmen om steun te verkrijgen voor allerlei maatregelen die 'de vergrijzing' betaalbaar moeten maken. Een idee is om de AOW-ers zelf mee te laten betalen en het CBS rekent nu voor dat ze daar dus wel de koopkracht voor hebben.
Ik weet niet wat er de laatste jaren is veranderd, maar zo'n 7 tot 8 jaar geleden had je, volgens datzelfde CBS, op je 65ste met een koopkrachtdaling te maken van 7 procent. Dat kon overigens nog verschillen per regio. AOW-ers in het noorden van het land en Rotterdam gingen er op achteruit. In het Gooi, stukjes van de Veluwe en rond Eindhoven ging men er op vooruit.
Maar goed, blijkbaar geldt ondertussen: hoe ouder, hoe rijker. Dus het is niet zo'n beroerd idee om de koopkrachtstijging van AOW-ers deels aan te wenden om hun eigen oude dag mee te betalen. In februari had het CBS uitgevogeld dat zeker 1 op de 10 AOW-ers komen in aanmerking voor een fiscale heffing omdat ze met een aanvullend pensioen genoeg inkomen hebben om mee te betalen aan de kabinetsplannen.
Maar vorig jaar deelde het CBS nog mee dat 1 op de 7 inwoners van nederland geen recht heeft op een volledige AOW. Een AOW moet je namelijk bij elkaar sparen en als je niet lang genoeg hebt gewerkt of voor een deel in het buitenland hebt gewerkt, kan die AOW-opbouw aardig tegenvallen.
Ik kan niet rekenen, maar mijn lekenverstand zegt dat een groot deel van de AOW-ers helemaal geen koopkrachtstijging zal meemaken. Ook niet in de laagste inkomens. Een cliënt op mijn werk gaat dit jaar van de bijstand naar de AOW. Hij en zijn vrouw krijgen nu een gezamenlijke bijstandsuitkering van netto € 1060,- per maand en dat gaat in december naar ongeveer € 900,- per maand. Dat moet met een heffingskorting worden bijgespijkerd.
Zelf hou ik mijn hart vast voor mijn oude dag. Mijn pensioenfonds bericht elk jaar dat ik op mijn 65ste zo'n € 1100,- per maand zal krijgen (AOW en pensioen). Mijn huidige salaris: € 1600,- netto.
Het CBS wordt bedankt. Mensen blij maken met een dode mus. Tja, dat wordt dan blijven werken tot in het graf. En maar hopen dat de loonontwikkelingen zo voorspoedig zullen verlopen dat ik koopkracht genoeg overhou om de vergrijzing van Balkenende en Bos mee te betalen. Tenzij het CBS met weer andere cijfers komt……

Geef een reactie

Regeren is het weer voorspellen

VooruitzienMachiavelli of Lenin, wie van die twee blijkt vandaag het meeste gelijk te krijgen?
Machiavelli zei ooit 'Wat alle wijze regeerders verplicht zijn te doen: niet louter en alleen rekening houden met wantoestanden die er op een bepaald moment zijn, maar ook die welke in de toekomst kunnen ontstaan en daar met alle mogelijke middelen tegenin gaan'. Ofwel: regeren is vooruitzien.
Lenin beweerde veel later: 'De eerste de beste kok kan een land regeren'.
Het lijkt er op dat Lenin gelijk krijgt. Wim Kok, oud-premier, zegt in een interview in de Volkskrant van gisteren dat mensen langer moeten werken om de kosten van de vergrijzing te betalen. Daarmee komt de visie die hij als FNV-vakbondsvoorzitter ooit had, te vervallen.
Voor hij premier werd maakte hij zich sterk voor een kortere werkweek en mogelijkheden om vervroegd uit te treden. Nu vraagt de toestand in de polder om andere maatregelen.
Wim Kok zet ook eens een boompje op over de vergrijzing. Zijn boompje zal ongetwijfeld langer overeind blijven dan de kastanje in de tuin van het Anne Frankhuis, alwaar hij voorzitter is van de raad van toezicht. Tegenstanders van het kappen van die boom, menen dat het Anne Frankhuis er een verborgen agenda op nahoudt. De boom moet wijken voor een terras om zo meer omzet te genereren.
Van vakbondsvoorzitter, via minister van financiën en premier, tot commissaris bij Shell, Stork, ING, TNT en KLM-Air France. Wim Kok is met zijn 69-jaar een waar rolmodel voor doorwerken tot je er dood bij neervalt.
Had Wim Kok 25 jaar geleden kunnen voorzien dat hij zijn visie op korter werken moet herzien, omdat de omstandigheden veranderen?
Wel, regeren is kennelijk net zo lastig als het weer voorspellen. Gesteund door allerlei onderzoeken kun je een beleid ontwikkelen die aardig in de richting zit, maar het effect van de bui die je dan ziet hangen weet je pas als de hemel op onze hoofden stort.
En dan ga je aan de slag als een chef-Kok die binnen een paar minuten een verteerbaar gerecht op tafel dient te hebben.
Machiavelli had ongelijk, Lenin des te meer. Regeren is een beetje van dit en een beetje van dat en morgen zien we wel weer verder.
De vraag is wel waarom er telkens voor traditionele korte termijn oplossingen wordt gekozen. Is dat omdat ook regeerders vaak niet verder kunnen kijken dan hun neus lang is? Een kwaal waar we allemaal wel eens last van hebben. Een fysieke tekortkoming waar Machiavelli geen rekening mee heeft gehouden.
Of komt het omdat een regeerder een kok is die vooral zijn best doet de belangen te dienen van zijn gasten die een copieus 5-sterren diner kunnen betalen?

Geef een reactie