Categoriearchief: Keuzes

De 10 geboden bij overnames

EstafetteEen modieuze variant van de fusie (zie artikel van gisteren), is de overname. Bedrijven struinen de markt af naar andere bedrijven, om het marktaandeel te vergroten.
Die opkoopwoede moet wat meer gecontroleerd worden, vindt
het CDA. Er zijn namelijk ook wat minder leuke neveneffecten bij overnames.

Het kan, net als bij fusies, tot monopolieposities leiden. Er worden soms buitensporige bonussen bedongen door de bestuurders die de overname moeten regelen. En het gaat er soms erg rommelig aan toe: diverse partijen bemoeien zich ermee en bieden maar raak.
De voorbeelden die het CDA noemt, doen vermoeden dat er enig sentiment meespeelt. Het doet altijd een beetje pijn om nederlandse bedrijven opgekocht te zien worden door buitenlandse durfkapitalisten.

De VEB (Vereniging voor effectenbezitters) heeft al een gedragscode bij overnames opgesteld. Die tien geboden moeten, naar Engels voorbeeld, vooral de aandeelhouders beschermen. Tien regeltjes om meer invloed op het proces te krijgen.
De consument zou voldoende beschermd worden door de NMa, maar die heeft weinig invloed op het proces. Hooguit kan die een overname verbieden als er een monopoliepositie dreigt.

Nu zal er wel weer flink geklaagd worden over de voorgestelde regelgeving. Alweer een gedragscode, die een aanval pleegt op de zo geprezen vrijheid van de markt.
Behalve geklaag zal het bedrijfsleven ongetwijfeld met een voorspelbare reactie komen: okee, jullie willen regels? Laat ze dan door onszelf opstellen. Zelfregulering heet dat. Net zo modieus als de overnamekoorts zelf.

Nergens iets te lezen over positie van de echte belanghebbenden: de werknemers en directies die een bedrijf vormen. De aandeelhouders staan niet op de werkvloer. De koopjesjagers hebben geen enkel belang bij de mensen die een bedrijf maken tot wat het is.
Er is eigenlijk maar 1 gedragscode nodig en die hoeft uit niet meer dan 6 regels te bestaan.

1. Alleen directie en werknemers hebben het recht om, op grond van een gezamenlijk besluit, een voorstel tot een overname te doen.
2. De directie en werknemers van het over te nemen bedrijf hebben vetorecht bij het besluit.
3. Een overname mag alleen tot stand komen als iedereen direct werk behoudt of zonder vertraging ander werk krijgt.
4. Een overname mag niet tot salarisverlies leiden van alle betrokkenen.
5. Er worden geen bonussen verstrekt. Als tot overname is besloten, dan hoort het immers tot het werk van diegenen die de boel moeten organiseren.
6. Winstgevende bedrijven worden niet overgenomen of doen geen overnames. De boel floreert, er is dus geen enkele reden tot overnames.

Dat lijkt me genoeg, of ben ik wat vergeten?

De kleinste problemen

Nano HazardDe eerste telefoon werd in 1876 getest. Een robuust model vergeleken bij het eerste mobieltje dat begin 70-er jaren op de markt werd gebracht. De mobieltjes die er nu zijn, kun je met het blote oog nog zien, maar het zal niet lang meer duren of het ding is niet meer dan een in je oor te piercen hebbedingetje.
Kan het nog kleiner? Jawel, dankzij
nanotechnologie kunnen we de complete Top-2000 in onze binnenzak meenemen en bovendien onze overvolle agenda meesjouwen. Zo'n agenda was vroeger al gauw een heel boekwerk, nu is het niet meer dan een klik op je nano iPod.

Nanotechnologie levert ons niet alleen steeds kleinere chips. De allerkleinste deeltjes van een stof hebben hebben soms andere eigenschappen dan de grotere deeltjes. Zo blijkt zilver in miniscule vorm een bacteriedodende werking te hebben. Da's handig tegen zweetluchtjes in sokken en t-shirts. Zijn de nanozilverdeeltjes je al opgevallen in je garderobe?
Wie een auto heeft. wil natuurlijk dat de machien er altijd glanzend uitziet. Nanodeeltjes silicium
in autolak zorgen er voor dat je een krasvrije wagen hebt. En ben je de kleur zat, geen probleem, nanotechnologie helpt de autolak van kleur veranderen.

Dat zijn luxe toepassingen, die misschien niet de noodzaak van nanotechnologie rechtvaardigen. Maar als die techniek het mogelijk maakt besmet water te zuiveren, door een fles water slechts 6 uur in de brandende zon te zetten, dan heb je daar wel een oplossing voor het drinkwaterprobleem in China.

Toch is niet iedereen gerust op mogelijke schadelijke neveneffecten. Lostatende nanodeeltjes komen in onze leefomgeving terecht en wat ze dan doen weet niemand. De stichting Natuur en Milieu zegt niet te zitten wachten op problemen die vergelijkbaar zijn met asbest. Ooit veel gebruikt in huizen, auto's en kachels, nu een verboden stof.
De stichting wil dat de overheid producten met loslatende nanodeeltjes verbiedt. Maar wordt daarmee dan niet een rem gezet op de ontwikkleing van een technologie die ons een snellere, compactere, schonere en handiger toekomst kan bieden?

De geschiedenis leert dat bijna elke uitvinding onvoorspelbare, schadelijke gevolgen heeft. Toen de auto werd bedacht, had niemand kunnen uitrekenen wat dat voor het milieu zou gaan betekenen. Het mobieltje vergrootte niet alleen de communicatie, maar beperkte het evenzeer.

Inmiddels wordt er niets zomaar losgelaten op de maatschappij. Alles wordt eerst getest. Maar omdat de belangen soms groot zijn, gaat dat wel eens mis. We wiullen graag nieuwe, betere medicijnen voor tal van ernstige kwalen. De pharmaceutische industrie wil die ook wel leveren. Maar hoe lang moet je een medicijn testen voor alle risico's bekend zijn?
Zelf gebruik ik een medicijn waar veel bijwerkingen bekend werden tijdens de testfase. Het spul is nu het experimentele stadium voorbij en mag wereldwijd worden gebruikt. Toch hebben de artsen graag dat je nieuwe kwaaltjes meldt, want het kan mogelijk een nog niet eerder vastgestelde bijwerking van het medicijn zijn.

Loslatende nanodeeltjes zijn ondertussen niet alleen een probleem, ze zijn ook een toepassing. RIFD-chips kunnen zo klein worden gemaakt dat ze als poeder uitgestrooid kunnen worden. Vrolijk schrijft het AD dat je zo een horde voetbalvandalen kan bestuiven, zodat de politie de gevluchte raddraaiers later nog kan traceren. Nu zal de wind even verkeerd staan en jij de vcolgende dag een peleton ME voor je deur hebben staan, terwijl je helemaal niet in de buurt van het stadion bent geweest.

De stichting Natuur en Milieu weet ook welk dat een verbod er niet zo gauw zal komen. De nanotechnologie is te ver gevorderd om daar ook maar iets van terug te draaien. Daarom stelt de stichting voor de consument goed voor te lichten. Kleding, voedsel en andere producten die nanodeeltjes bevatten, moeten dat op een etiket duidelijk maken. De consument kan dan kiezen of hij onbekende risico's wenst te nemen.

Het eeuwige dilemma van de vooruitgang. We ruilen de auto echt niet meer in voor de benenwagen. We hopen dat ook nanotechnologie ons van de bekende ongemakken zal verlossen. Kleiner zou heel goed fijner kunnen betekenen. De risico's, ach, dat zien we later wel weer. Die moet je eerst leren kennen.
Maar misschien blijven vervelende gevolgen beperkt als we deze nieuwe technologie alleen toepassen op zinnige zaken. Want nanodeeltjes in textiel, zonnebrandcreme en autolak? Nog kleinere mobieltjes en iPods met meer geheugen?
Als die technologie daarvoor wordt ontwikkeld, dan mag wat mij betreft er onmiddelijk een verbod worden ingesteld.

Gevoelskoersen

BlindemannetjeIs het je ook opgevallen dat de weerman het al heel lang niet meer over de gevoelstemperatuur heeft gehad? Het was een leuke vondst. Want ook al kon de weerman nog zo met keiharde cijfers aantonen wat de werkelijke temperatuur was, men werd er niet koud of warm van. Sterker nog: men bepaalde zelf wel wat men er van vond. Om de kloof tussen burger en weerman te overbruggen, is toen de gevoelstemperatuur bedacht.

Inmiddels is het heel gewoon geworden allerlei gevoel in cijfers weer te geven. Zo meet het CBS het consumentenvertrouwen. De uitslagen zijn net zo wisselvallend als het weer.
Vorig jaar juni had de consument nog alle vertrouwen in de welvaart, nu zijn ineens steeds meer mensen somber gestemd. De berichtgeving over de malaise in de VS, stijgende prijzen en een zuinig orakelende minister van financiën zullen dat gevoel wel hebben beïnvloed.
Een gevoel dat haaks staat op de eigen werkelijkheid, want veel mensen geven toch nog aardig wat uit. Maar ja, als je leest dat de voedselbanken weer meer klandizie krijgen, denk je al gauw dat jij morgen misschien aan de beurt bent voor de de armenbedeling.

De politieke barometer is ook zo'n gevoelig instrument. Het angstige gevoel voor de gevolgen van een obscuur filmpje zijn inmiddels verdwenen en de regisseur mag op meer stemmen rekenen dan in 2006.
Ook blijkt de burger gevoelig voor nieuwe verschijnselen die zich met veel reclame-tamtam aankondigen. Zo is er een mevrouw die met een enkel boottochtje 14 gevoelige zetels weet te scoren.

En dan heb ik het nog niet eens over de talloze opiniepeilingen die het land afstruinen, op zoek naar het sentiment over van alles en nog wat.
Nu lijkt de kloof tussen verstand en gevoel onoverbrugbaar. Aan de ene kant heb je onderzoeken die aantonen dat aan tal van rationele keuzes, meer sentiment ten grondslag ligt dan we denken. In de supermarkt wordt veel vaker een impulsieve aankoop gedaan, dan een weloverwogen boodschap. En bij wat duurdere en complexere keuzes, blijkt het onderbewuste een grotere rol te spelen, dan een rationele analyse van de voor- en nadelen.

Aan de andere kant zijn er ook onderzoeken die aantonen dat mensen minder op hun gevoel afgaan als ze over meer feitelijke kennis beschikken.
Zo stelden mensen hun eerste spontane oordeel over een een verdachte bij, toen ze meer over het strafdossier en de verdachte zelf wisten. Men vonniste veelal een milder oordeel dan de rechter.

Ondertussen weten we steeds meer over het gevoel. Het verstand lijkt daar nog weinig raad mee te weten. Het resultaat is dat er tweedelingen in de samenleving bestaan. Met statistieken en onderzoeksresultaten proberen mensen anderen van een werkelijkheid te overtuigen, waar mensen die meer hechten aan intuÎtie en onbewezen stellingen.
De vermeende kloof tussen burger en politiek wordt in stand gehouden door die twee groepen. Vooral omdat zowel de burger als de politicus de rationele en de gevoelsmens in zich draagt.

Cees Buddingh' schreef ooit: “Men kan de mensen verdelen in twee grote groepen: zij die zich door hun gevoel laten bedriegen, en zij die zich door hun verstand laten misleiden”. (bron: citaten.net)
Een enkel mens wordt bijna dagelijks geconfronteerd met zulk bedrog en misleiding. Hoe kunnen we daar ooit van af komen?

En voor de biechtstoel: wat is jouw meest hilarische voorbeeld waar je verstand je heeft misleid of je gevoel je heeft bedrogen?

Verdonk: Pilatus of Ceasar?

Pollcie versoEr waart een visionaire rond in Nederland. Iemand die haar klassieken kent en aanstuurt op een neo-grieks/romeinse democratie.
De oude grieken kenden een tijd waar het volk de mening over belangrijke kwesties mocht geven. De
agenda van die volksraadplegingen werd echter niet door het volk zelf bepaald.

De Romeinen gaven daar af en toe wel gelegenheid voor. Als het volk verzameld was in de amfitheaters om een lekker partijtje matten tussen gladiatoren bij te wonen, liet Julius Ceasar het publiek soms over het lot van de verliezer beslissen door met de duim aan te geven of hij mocht blijven leven of niet.

Pontius Pilatus liet ooit, met Pesach, het volk beslissen over wie gratie van de doodstraf mocht krijgen. Dat kostte Jezus zijn kop, de man werd gekruisigd en de gevolgen kennen we tot op vandaag de dag nog.

Rita wil dat het volk het voor het zeggen krijgt. Een continue volksraadpleging moet haar politieke agenda gaan bepalen. Wordt zij daarmee de Julius Ceasar van de moderne tijd?
Ceasar was sterk in verdeel-en-heers tacktieken. Een man die wist hoe je het volk tevreden kon houden. Af en toe een duim opsteken en het volk ging weer tevreden naar huis en Ceasar kon over tot zijn eigen orde van de dag.

Of is ze meer het Pilatus-type? Een man die eigenlijk inzag dat het rumoer rond Jezus vooral op onderbuikgevoel was gebaseerd. Hij dacht listig te zijn door het volk te laten kiezen tussen een moordenaar en een geloofsfanaticus. Hij ging er van uit dat de moordenaar door het volk verkozen zou worden tot de kruisdood. Pilatus kwam bedrogen uit.

Het lijkt er op dat Verdonk zich de toekomstige Ceasar waant. In een interview met De Pers zegt ze immers dat ze er alles aan zal doen om haar eigen overtuigingen overeind te houden.
Zo'n overtuiging is dat tot het volk een select gezelschap behoort, die zij 'de meerderheid' noemt. Wie, in haar termen, tot de minderheid behoort, moet met respekt worden benaderd, “maar meer ook niet”. Verdeel en heers dus.

Om te voorkomen dat ze op de ongelukkige Pontius Pilatus zal lijken, dekt ze zich alvast in. Haar meerderheid mag van alles roepen, maar deskundigen gaan zich over die inhoud buigen. Rita zal dat aanhoren. Hoe ze daar op zal reageren, weten we van de roemruchte tijden toen ze minister was.

Daarmee mag het duidelijk zijn dat Rita Verdonk het even nauw zal nemen met haar virtuele volksvergadering als al haar machtige voorgangers deden. Sinds mensenheugenis kronkelen machtshebbers zich in allerlei bochten om de stem des volks een plaats te geven. Alle pogingen om die stem ook te laten gelden, zijn inmiddels geschiedenis.

Hoewel? Rita heeft op fraaie wijze gedemonstreerd wel degelijk de wens van het volk te kunnen inwilligen.
Ergens in haar kringen heeft iemand kennelijk haar sterkte toegewenst voor haar openbare optreden. In de theaterwereld is het soms een gewoonte iemand sterkte te wensen met de uitdrukking '
break a leg'. En verdomd als het niet waar is…….

De zon-en feestdagen economie

Haasje

En wie is er weer het haasje?
Terwijl een groot deel van de actieve beroepsbevolking de 3e dag van hun lange weekend ingaan (voor sommigen zelfs hun 4e dag), is ruim 20 procent van alle werkenden vandaag aan de slag om de rest te voeden, te verzorgen, te vermaken en van alle gemakken te voorzien die bij zo'n 2e paasdag horen. Had je maar een ander vak moeten kiezen, krijg je te horen als je daar een beetje over zeurt.

Beseft de meerderheid wel wat er kan gebeuren als de minderheid niet meer werkt?

Als iedereen die vandaag moet werken, die andere keuze zou hebben gemaakt, dan vraag ik me af wie dan de economie draaiende houdt op een dag die van godswege een vrije dag heet te zijn.

Stel je eens voor dat echt iedereen op zon- en feestdagen vrij is. Dat je niet naar de woonboulevard of naar een museum kan, valt nog te overleven. Dat zieken en bewoners van verpleegtehuizen een dagje zonder verzorging zitten, ach, het zal een enkel slachtoffer kosten. Vrijheid heeft tenslotte een prijs. Maar reken maar dat er een flink aantal in de stress schieten omdat het internet plat ligt en er geen radio en tv-vertier is.

Zelfs water en elektriciteit zal het voor het grootste deel niet geleverd kunnen worden. Daar zijn erg weinig mensen voor nodig om dat draaiende te houden, maar ja, waarom zouden die geen recht op hebben op dat extra stukje vrije tijd?

Die paasgedachte wou ik maar even kwijt, voordat ik naar mijn werk ga.
Prettige dag verder.

Keihard burgerschap

vechtende burgers

De Nationale Ombudsman en Balkenende liggen rollend over straat. De ombudsman had, volgens vele berichten, ongezouten kritiek op de dienstverlening van de overheid.
Balkenende reageerde als de gebeten hond en
blafte terug: het valt allemaal wel mee.

Wie even de moeite neemt zich een beetje verder te verdiepen in de kwestie, vindt al snel waar het eigenlijk om gaat. De ombudsman stelde een revolutionaire verandering van ons huidig democratisch stelsel voor. En daar moet je bij Balkenende voorzichtig mee zijn.
Tuurlijk, blakend van ambitie sleutelt hij en zijn kabinet aan een betere samenleving. Maar een betere democratie? Het valt allemaal wel tegen.

De ombudsman zegt in de inleiding van zijn jaarverslag: “In Nederland heerst een cultuur waar de burger niet wordt gezien als de bron van het gezag van de staat”.

Maar man, hoor je Balkenende denken, zeker vergeten dat minster ter Horst vorig jaar bij de begrotingsbehandelingen nog zei dat “Vertrouwen aan de basis ligt van een goed functionerende samenleving. (…) Een waardevolle democratie, een verbindend bestuur en een dienende overheid zij hierbij voorwaarden. Altijd staat de burger centraal”.

En er wordt keihard gewerkt om iedereen enthousiast voor de democratie te krijgen. Ter Horst noemde toen ook de ambitie van het kabinet om een Huis van de Democratie op te richten. Dat huis gaat bijdragen aan de democratische opvoeding. Dat is niet het enige.
Afgelopen week vroeg de
Eerste Kamer meer aandacht voor goed bestuur en de minister herinnerde de senatoren er aan dat er een Handvest Burgerschap zit aan te komen. “Het idee is om vast te leggen wat de rechten en de plichten zijn van mensen die in Nederland dat burgerschap daadwerkelijk vorm kunnen geven”, aldus ter Horst.

Een opmerkelijke formulering. Want welke mensen zijn dat dan? We gaan toch niet naar een samenleving waar weer een scheiding tussen burgers, boeren en buitenlui bestaat?
De invulling van het handvest laat zich raden. Ter Horst wil blijkbaar terug naar de gezagsverhoudingen van de jaren vijftig. In een recent interview in
het NRC zei ze: “Anno 2008 hebben mensen die in naam een gezagspositie hebben, dat bij het volk niet meer (…) Daar kun je blij mee zijn, je kunt zeggen: mooi dat dat is afgebroken. Maar ik denk: daar zou Nederland wel eens van een koude kermis thuis kunnen komen. (…)”.

In datzelfde interview beschuldigt ze de burger ervan een veel te kort lontje te hebben. De ombudsman weet wel waar dat aan ligt: “Ondertussen mist de overheid een prikkel om dienstbaar te zijn aan de burger. De afgelopen jaren heeft de overheid gekozen voor bedrijfsmatig werken en voor de introductie van de marktwerking. Dit werkt echter niet goed en leidt tot een ongewenste verharding van de samenleving”.

Die keuzes van de overheid zijn te veel tot stand gekomen zonder daar de burger voldoende bij te betrekken, beweert de ombudsman. Maar gezien Balkenende's opvatting dat veel burgers hufters zijn, kun je je wel voorstellen dat-ie ze niet te dicht in de buurt wil hebben.
De burger staat zeker centraal. Als mikpunt van opgelegde normen en waarden. Niet als “bron van het gezag van de staat”.

De ombudsman legt de vinger op de zere plek: de arrogantie van de macht. De overheid is nauwelijks dienstbaar aan de burgers. Niet alleen de jaarlijkse opsomming van klachten in het jaarverslag van de ombudsman zijn er telkens weer een bewijs van. Ook zo'n handvest burgerschap, bedoeld voor een nog nader te bepalen select gezelschap toont aan dat de overheid “zijn oren natuurlijk niet naar de samenleving laat hangen” (Wouter Bos tijdens de presentatie van het regeerakkoord in 2007).

De vergaande privacybeperkingen en de weigering om vijf jaar oorlog in Irak eens openlijk te bespreken zijn eveneens symptomatisch voor de opvattingen van de huidige gezagsdragers. In het eerder genoemde NRC-interview werd minister ter Horst gevraagd of het volk de maatschappij krijgt die ze verdient. “Dat is waar, het zijn de mensen zelf die het doen”, zei ze.

Weer die burgers dus. Het kabinet, toch grotendeels van christelijke signatuur, zou het paasreces goed kunnen benutten om eens stil te staan bij het bijbelse “wie hufterigheid zaait, zal hufterigheid oogsten”.

De prijs van water in de polder

Vandaag ook maar eens het fenomeen 'gastblogje' toegepast. Onderstaand artikel verscheen woensdag 12 maart 2008 op De landbouw verandert. Redacteur Krijn Poppe beschrijft de keuzes waar boeren voor komen te staan als anderen hun land nodig denken te hebben. Ziehier zijn bijdrage:

polderwaterVakblad De Boerderij besteedde vorige week aandacht aan onze achtertuin: de Eendragtspolder.
Vijver, plassen en roeibanen worden aangelegd voor wateropslag. Mooi boeren akkerland verdwijnt.
Het gaat hier om een konsgi tussen het waterschap en de gemeenten Rotterdam en Zevenhuizen.
Het waterschap wil water bergen omdat er steeds heviger buien en meer asfalt zijn. Rotterdam wil meer recreatie voor de Vinexwijk en wil zich ook met sport profileren. En onze eigen gemeente Zevenhuizen vindt een natuurgebied een meer realistische buffer om niet door de grote buur te worden opgeslokt.

De wijkende boeren willen natuurlijk zoveel mogelijk gled voor hun grond vangen. Boeren die grond hebben afgestaan voor woningbouw hebben 98.000 tot 148.000 euro per hectare gekregen. zo meldt Henk van Vliet, een lokale akkerbouwer, in het blad De Boerderij.
Voor omvorming tot glastuinbouwgrond wordt, volgens onze makelaar Bram Veerman, zo'n 100.000 euro betaald. Maar voor natuur krijg je slechts de agrarische waarde, die door de overheid in 2006 op het ook niet geringe bedrag van 68.810 euro werd vastgesteld.
Wie voor een hoogwaardige wordt uitgekocht (of onteigend) is dus beter af dan voor een laagwaardige. Boeren vinden dat oneerlijk. Zij maken de kaarten op de tekentafel niet en hebben er geen invloed op of ze hun grond later terugvinden onder een flatgebouw of een moeras. Voor hen is het een loterij.

Bij Almere is een, als schrijnend ervaren, geval waar de ene weg door projectontwikkelaars voor veel geld is uitgekocht en de weg ernaast in natuur moet voor het Oostvaarderswold. Dezelfde grond, op hetzelfde moment ontgonnen en uitgegeven voor dezelfde akkerbouw.

Economen weten al langer dat van iets niet van de kostprijs afhangt, maar van wat je er in de toekomst mee kunt. Een woongebied is meer waar dan een stukje natuur. Daarvoor zijn we bereid maar ietsjes meer te betalen dan voor boerenland. Bij verandering naar woonfunctie valt er door boeren dus meer af te romen van de toekomstige opbrengst.
En wat je met grond kunt, hangt af van een bestemmingsplan, een kaart waarop dus met geld wordt geschoven.

Het blijft willekeurig en wrang. Het leidt ertoe dat je beter grond kunt kopen binnen een halve kilometer van een snelweg en vlak bij een stad (dat wisten veel boeren al) dan op Ameland. Boeren zijn ook vastgoedmanagers.

De resterende boeren in de Eendragtspolder denken er nu iets op gevonden te hebben. Ze willen zich laten onteigenen tegen de zogenaamde 'complexwaarde'.
Dat is in de wet bedacht on het grootste onrecht binnen een te ontwikkelen gebied (tussen een winkelcentrum en een stadsparkje of een bosrand) te vermijden. Iedereen krijgt dezelfde prijs.
Dat zou je voor de uitloopfunctie van de Eendragtspolder ook kunnen doen. Die hoort bij de Vinexlocatie. Maar er is een tijdsverschil in ontwikkeling en voor andere functies is dat complex minder helder – het wordt tenslotte een roeibaan van olympisch formaat.

De deskundigen weten dus nog niet of dit gaat lukken.
Al met al wel een interessante case met innovatief gedrag, dat weer eens duidelijk maakt dat het probleem bij boeren niet zozeer de functieverandering is (wie goed wordt uitgekocht, kan elders een mooi bedrijf terugkopen), maar de prijs.

Boer kiest tandarts

KiespijnMet de democratie is het soms lachen als de bekende boer wiens gebit in niet al te beste staat is. Zo is een net doorgebroken kies alweer getrokken voordat die de kans kreeg tot volle wasdom te komen.
Het kabinet kiest ervoor
geen ambities meer te besteden aan het burgemeestersreferendum. Eén van de argumenten is: als slechts 1 op de 34 tot 35 inwoners van een stad de moeite nemen hun opperhoofd te kiezen, dan zijn ze een beetje meer democratie ook niet waard.
Critici menen dat het aan de verkiezingen zelf lag. Kiezen uit twee kandidaten van eenzelfde poltieke partij vond men geen keuze. Dat die twee kandidaten uit een voorselectie kwamen vonden sommigen ook al weinig democratisch.

Toch kan dat laatste niet echt de reden voor armzalig democratisch gedrag zijn. Neem Idols. Een vakjury maakt een selectie en ook al was niet iedereen blij met de uitkomst, enthousiast sloeg men vervolgens aan het stemmen.
Het volk maakt wellicht beter gebruik van haar rechten als het om andere zaken gaat.
Zo kwamen 1 op de 7 inwoners van
Pesse hun stem uitbrengen op plannetjes die in eigen kring waren gesmeed ten behoeve van een aangenamere leefbaarheid van het dorp. En de winnaars waren: een piano, een aangepaste keuken en een skatebaan.
In Pesse smeed men geen complotten, men
smeed democratie.

Wat zegt u? Idols? Een piano? U vindt de democratie al genoeg ontspoord om ook nog eens achter de muziek aan te gaan?
Dan heb ik wel wat serieuzere voorbeeldjes. In
Otterlo koos een stampvolle zaal De Waldhoorn voor starterswoningen. Het afgeladen zaaltje, goed voor 1 op de 8 inwoners, hadden geen stemcomputer nodig om zich duidelijk te maken. Gewoon punten plakken op de tentoongestelde plannen. Lekker ouderwets, maar je hebt dan wel een democratie die werkt.
Zo pakken ze het deze dagen ook in
Kerkdriel aan. Een opiniepeiling gaf aan dat 1 op de 17 inwoners ook kozen voor meer starterswoningen in hun gemeente. De verwachtingen zijn dus hoog gespannen als er werkelijk mag worden gestemd.

Nu gaan ze daar met stemkastjes aan de slag. Da's democratie dancing on ice. Digitaal stemmen kan tot de nodige onrust leiden. Daar is de democratie niet bij gebaat. Je weet tenslotte nooit wat er achter de schermen gebeurt. Zo bleken rekenmeesters ook vaardig in het manipuleren van een opiniepeiling. De keuze tussen ouderwets rekenen (staartdelingen, rekentafels, enz.) en toegepaste rekenkunde (hoeveel appels krijg je als je peren vergelijkt?) leidde tot een onwaarschijnlijke uitslag en het vermoeden van manipulatie was zo groot dat men de resultaten de prullenbak in kieperde.

Maar in Pesse en Otterlo leeft de democratie dus als nergens anders. Zo lang het maar om leefbaarheid van de eigen omgeving gaat, de verkiezingen in gezellig café's plaatsvinden en het stemmen gewoon ouderwets punten geven is.
Waarom dat referendum dus wordt afgeblazen, is me een raadsel. Ontbreekt het kabinet en het parlement werkelijk aan creativiteit om een referendum de allure van een dorpsverkiezing te geven?
Ik begrijp ook niet waarom Rouvoet niet dreigt met ontslag. Het kind met het badwater weggooien mag als een aanslag op zijn portefeuille worden gezien.
Maar ja, hij heeft het te druk met echte kindertjes maken. De democratie mag gewoon het kind van de rekening blijven.

Emotie in de megastal

FlatJe hebt je best gedaan een weloverwogen advies op te stellen. De klus is geklaard en het stuk moet de openbare ruimte in. Hoe zorg je er nou voor dat iedereen dat advies ook serieus leest? Hoe vestig je de aandacht op die zorgvuldig, uitgebalanceerde wijsheden?
Het MNP (Milieu- en Natuur Planbureau), de RDA (Raad voor de Dieren Aangelegenheden), de RLG (Raad voor het Landelijk Gebied) en het RIVM (Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu) hebben dat pirma voor elkaar gekregen. In opdracht van de Tweede Kamer flansten ze een opstelletje in elkaar over de voor en tegens van varkensflats, kippenkrioelkasten en kolossale kalfskwekerijen
Dat advies heeft de welluidende titel: Het megabedrijf gewogen – Advies over het megabedrijf in de intensieve veehouderij.

Het persbericht werd de wereld ingeslingerd en droeg de kop: Kansen en Bedreigingen van Megastallen. En jawel hoor, de eerste kranten- en nieuwsberichten reageerden vooral op het woordje 'bedreigingen'. Van de eerste 49 berichten waren er slechts twee die het bericht min of meer letterlijk overnamen: 'Bouw megastal is kans en bedreiging' en 'Megastallen snijden aan twee kanten'.
Slechts vier berichten haalden alleen de posititieve regels eruit: 'Megastal is niet slecht voor het milieu', 'Megastal biedt kansen voor milieu en welzijn', 'LTO blij met positief advies over megastallen' en 'Groen licht voor megastallen'.
De overige 43 berichten alarmeerden echter eensgezind: 'Megastal bedreiging voor volksgezondheid'.

Dat laatste doet geen recht aan het advies. De adviseurs wijzen wel degelijk op mogelijke risico's, maar benadrukken vooral dat het allemaal zo'n vaart niet zal lopen, mits zorgvuldig en volgens de moderne kwaliteitsnormen gemegaboerd wordt. Een superstal kan als de boer die maar netjes schoon houdt. Een miljoen kippen op stok kan, als de boer ook zorgt voor een beetje gezelligheid in de ren.
Groot voordeel van geconcentreerde veehouderij is, dat het beter controleerbaar is. Vele keuterboertjes en hobby-veehouders zijn natuurlijk lastiger te inspecteren dan een paar megastallen. De megaboer moet wel transparant te werk gaan. We mogen dus meer van die glazen complexen verwachten, die we al kennen van de tuinbouw. Zet al onze vleeswaren in kassen en elke burger kan zien of de boer netjes met de levende have omgaat.

De aanbevelingen 'megastal-mag-mits-maar' zijn niet echt boeiend. Een wat flets advies dus. Leuker wordt het als de adviseurs hun licht laten schijnen over de onrust die er hier en daar in de samenleving heerst. Een apart hoofstukje gaat over die emotie in de samenleving en daar blijkt een waarlijk visionair inzicht. Ik licht er een paar diepzinnige quotes uit.

'Zestig jaar vrede en welvaartsgroei heeft ons wereldbeeld geleidelijk aan geësthetiseerd'.
Pardon? Ik weet ook wel dat het gebruikelijk is dat men zich ergens terugtrekt om ongestoord zo'n rapport te formuleren, maar hier lijkt het wel of men een poosje op een verre planeet heeft vergaderd. Zestig jaar vrede? Waar dan? Welvaartsgroei? Voor wie dan? En welke esthetiek heeft men het over?
Doelt men op het bedrieglijke verschijnsel van 'schone oorlogen'? Of bedoelt men dat nederland in die 60 jaar wel bij allerlei schermutselingen was betrokken, maar dat ver genoeg van ons bed was om nog last van de bloedspetters te hebben?
Is men vergeten dat die welvaartsgroei ook menig boer de kop heeft gekost? Dat de kloof tussen hebberds en armoedzaaiers groter is geworden?
En welke esthetiek? Zijn we echt betonnen bakbeesten meer gaan waarderen dan pittoreske boerderijtjes?

De adviescollege wijst er op dat niet zij, maar de gemiddelde burger zo langzamerhand het contact met de realiteit dreigt te verliezen: 'Het College van Rijksadviseurs stelt in zijn advies over megastallen dat in de oeroude tweedeling tussen negotium (het werken in het zweet uwer aanschijn) en het otium (het genieten) de laatste aan de winnende hand lijkt te zijn. Een schone diensteneconomie waarin iedereen alleen achter een toetsenbordje zit als ideaalbeeld. '
De burger moet niet denken dat het landschap alleen dient voor een fraai, romantisch plaatje dat op een zondagmiddagwandeling zijn oog moet strelen, laat staan dat zijn voedselproductie zonder enig lawaai en stankoverlast tot stand zou kunnen komen.

Ja, alleen de boer, hij ploetert voort. Geef die boer toch de ruimte, zodat hij zijn werk goed kan doen. En willen wij elke dag dat lapje vlees op ons bordje, dan moeten we ook niet zeuren over de accomodaties waarin dat vlees is opgegroeid. Wat willen we nou? Fijn recrëeren als we ons toetsenbordje zat zijn? Of lekker en veel eten?
Als iedereen zich er mee gaat bemoeien krijgen we vervelende toestanden: 'Deze discussie kan de vreedzame coëxistentie van deze twee verschillende aanspraken op het landschap op scherp zetten'.

Als je de adviseurs mag geloven woedt er dus een flinke oorlog om het landschap en dreigt de boer daar de dupe van te worden omdat we zo emotioneel reageren op een uit de kluiten gewassen varkenskot.
Het advies beoogt aan die discussie een einde te maken en bereidt de weg voor uitbreiding van superboerderijen voor.
Andere wegen komen niet in het advies voor. Natuurlijk niet, want deze deskundigen zijn niet gek. Minder vlees eten bijvoorbeeld, slaat als een tang op een varken. Dat zou meer ruimte voor gewassen betekenen en dan krijg je weer discussie over het plantenwelzijn. Dat schiet niet op en is ook hypocriet. Planten denken en praten net zo min als dieren dat doen. Dus of koeien of boerenkool nou op een kluitje staan, die vraag moet eens voorgoed de wereld uit.
En dat we ook minder voedsel nodig hebben als we eens ophouden onszelf zo mega te vermenigvuldigen, is een optie die te ridicuul voor woorden is. De risico's die megavoedselproduktie met zich meebrengt valt met allerlei regeltjes, protocollen en wetten te beheersen. Dat geldt natuurlijk niet voor ons consumptiegedrag en van god gegeven voortplantingsdrang.

De Tweede Kamer mag zich nu buigen over de keuze tussen kansen en bedreiging. Het advies is alvast duidelijk: Doe niet zo emotioneel moeilijk als we willen blijven schransen.

Stemmen over de grens

Vote

Waar sommigen zich afvragen waarom er hier toch zoveel belangstelling zou moeten zijn voor de kandidaatsverkiezingen in Amerika, wijzen anderen er op dat de invloed van Amerika ook hier zo groot is dat het zeker van belang is wie er presidentskandidaat wordt.

Nou hebben veel amerikaanse presidenten zich aardig bemoeid met de rest van de wereld. De tijd is lang voorbij dat amerika zichzelf van buitenlandse invloeden moest ontdoen. Na engelsen, fransen en spanjaarden eruit geknikkerd te hebben en onderling ook nog een stevig potje gevochten te hebben, kon de natie de energie steken in de groei naar een volwassen verenigde staten.

Dat is aardig gelukt want groter is amerika wel geworden. En altijd was er wel enige bemoeienis met ontwikkelingen buiten de eigen landgrenzen, waarbij handelspolitiek, diplomatie en oorlogvoering elkaar net zo vaak afwisselden als er presidenten waren.

Economische expansie was al van jongs af aan de belangrijkste drijfveer om dan eens hier wat vrede te stichten en dan weer daar wat oorlog te voeren. Een relatief korte periode, waar de amerikanen operaties in het buitenland zat waren en niks meer met de rest van de wereld te maken wilde hebben, leidde aanvankelijk tot een paar swingende en leuke 20-er jaren, maar de Grote Depressie maakte een abrupt eind aan dat feest. Alle energie was nodig om uit een diep dal te krabbelen. Een paar jaar later gooiden Japanners roet in het eten en na Pearl Harbor ging amerika zich weer met de rest van de wereld bemoeien.

De resultaten zijn bekend. De wereldvrede is er niet groter op geworden, maar wat hebben we een luxe aan de amerikanen te danken. En net als het allemaal lekker draait, zit er ineens weer een president die er een zootje van maakt. Er is nog wel een handjevol mensen zijn die zich druk maken om de wereldvrede, maar veel meer zijn bang voor een economische wereldcrisis en als die er komt, dan is die, alweer, in amerika begonnen.

Al met al is het ook voor ons welzijn zo belangrijk wie er president van de VS wordt, dat het tijd wordt die verkiezingen daar te reorganiseren. Het wat ingewikkelde syteem van kiesmannen dient te worden uitgebreid. Niet alleen de interne staten van het verenigd amerika leveren kiesmannen die een president in het zadel kunnen helpen. Elk ander land binnen de amerikaanse invloedsfeer zou kiesmensen moeten hebben. De amerikaanse ambassade zou een stembus moeten openen waar wij onze voorkeur in deponeren. Dan kan Wouter Bos op zijn favoriet stemmen en de rest van nederland op een andere kandidaat.
We hoeven niet langer in spanning te zitten of de amerikaanse burgers het zelf wel goed doen, nee, onze stem gaat meetellen. We kunnen
nu al uitzoeken welke kandidaat het beste bij ons past, nu de keuze nog even doorgeven aan het amerikaanse stemburo.

Daarmee wordt de zo fel verdedigde status van wereldmacht wel officieel gemaakt. Maar ik zie daarin geen verschil met de huidige officieuze status quo. Amerika is niet alleen aanwezig in de kanalen van het televisieriool, amerika vind je in alle hoeken en gaten. Van de schappen in de supermarkt tot in de krochten van de diplomatieke wandelgangen. Van de met hamburgers gevulde darmen tot in de spelonken van het door Oprah Winfrey en Dr. Phil gevulde bewustzijn.

Dat geeft ons het recht onze stem uit te brengen op potentiële en uiteindelijke presidenten van dat door god gezegende amerika.